Bu Modül Ne İşe Yarar
İrsaliye, belge zincirinde Sipariş ile Fatura arasındaki halkadır (Teklif → Sipariş → İrsaliye → Fatura). Türkiye'de malın FİZİKSEL HAREKETİNİ belgeler; fatura sonradan (ay sonu toplu faturalama dahil) kesilir. Kesinleştiğinde mal GERÇEKTEN hareket eder: stok girer/çıkar, varsa bağlı sipariş satırının teslim/kalan miktarı ve rezervasyonu güncellenir. Tutar/KDV taşımaz — bu faturanın işidir; birim fiyat yalnız stok maliyetini hesaplamak için tutulur, bir satış/alış fiyatı değildir.
Ön Koşullar
- Cari, Depo, Stok Kartları — irsaliye satırı bunlara bakar
- Sipariş bağı (opsiyonel) — siparişsiz doğrudan irsaliye kesmek de mümkün, sipariş satırı seçilirse teslim takibi otomatik işler
- Kalite Kontrol modülü (opsiyonel) — açıksa alış irsaliyesi satırları giriş kalite kontrolüne düşebilir, "Kontrol Bekleyen Girişler" raporunda görünür
Kurulum Sırası
Bu modülde ayrı bir tanım ekranı yok — Satış İrsaliyeleri (Sevk) ve Alış İrsaliyeleri (Giriş) formları doğrudan kullanılır. Seed/kurulum sırası Stok → Sipariş → İrsaliye → Fatura'dır: irsaliye satırı sipariş satırına, fatura satırı da irsaliye satırına referans verir, her halka kendinden öncekinin kurulu olmasını gerektirir.
Günlük Kullanım Akışı
- Yeni irsaliye açın (Satış İrsaliyeleri / Alış İrsaliyeleri) — durum otomatik "Taslak" gelir
- Satır ekleyin — stok kartı, miktar, varsa bağlı sipariş satırı, parti/seri no
- El terminaliyle sevkiyat toplanıyorsa "Fiilen Toplanan" alanı barkod okutuldukça artar — irsaliye miktarını AŞAMAZ; planlı (sipariş/plandan gelen) bir satırda yalnız bu alan büyür, "Miktar" sabit kalır. "Yine de Ekle" ile PLAN DIŞI açılan bir satırda ise ikisi BİRLİKTE büyür, tavan yoktur
- İrsaliyeyi Kesinleştirin — satırı olmayan irsaliye kesinleştirilemez. Bu anda mal FİİLEN hareket eder: stok hareketi yazılır (kendi muhasebe köprüsü açıksa maliyet fişi otomatik oluşur), varsa bağlı sipariş satırının teslim/kalan miktarı ve rezervasyonu güncellenir
- Ay sonunda toplu faturalarken Faturalanmamış Satış/Alış İrsaliyeleri raporundan sevk edilmiş ama faturası kesilmemiş satırları bulun
- Fatura, bu irsaliyeye bağlı bir satırla kesildiğinde irsaliyenin Faturalanan/Faturalanmamış Miktar sayaçları OTOMATİK güncellenir — irsaliye kendisi bu sayacı hiç yazmaz, güncelleyen taraf her zaman faturadır
Raporlar
| Rapor | Hangi soruyu cevaplar |
|---|---|
| Faturalanmamış Satış İrsaliyeleri | Sevk edildi ama faturası kesilmemiş hangi satırlar var? |
| Faturalanmamış Alış İrsaliyeleri | Mal geldi ama faturası gelmemiş hangi satırlar var? |
| Satış İrsaliye Listesi / Alış İrsaliye Listesi | İrsaliyeler cari, tarih ve durum bazında nasıl dağılıyor? |
Sık Yapılan Hatalar
- Satırı olmayan irsaliyeyi kesinleştirmeye çalışmak — reddedilir, önce en az bir satır eklemelisiniz
- Kesinleşmiş bir irsaliyenin satırına dokunmaya çalışmak — mal zaten çıktığı için değişiklik/silme reddedilir; düzeltme için iade irsaliyesi kesmeniz istenir
- İrsaliye miktarını aşan bir "Fiilen Toplanan" değeri girmek — "Fiilen toplanan miktar irsaliye miktarını aşamaz" reddi alırsınız
- İrsaliyeyi taslak DIŞINDA doğrudan oluşturmaya çalışmak — satırlar yokken kesinleşen bir irsaliye hiç mal hareketlendirmezdi ama ekranda kesinleşmiş görünürdü, sistem bunu baştan engeller
- Bağlı sipariş satırının kalanını aşan miktarla irsaliye kesmek — sipariş-irsaliye-fatura mutabakatını bozacağı için ortak guard reddeder
İlgili Modüller
Sipariş — teslim takibi buraya bağlıdır (bkz. Sipariş kılavuzu). Fatura — bu irsaliyeye bağlı bir satır fatura kesildiğinde İKİNCİ KEZ stok hareketi üretmez, yalnız faturalanan miktarı işler; malı zaten irsaliye hareketlendirmiştir ("malı hareketlendiren belge birdir" ilkesi). Stok hareket ve (kuruluysa) maliyet fişini kesinleşme anında alır.