Bu Modül Ne İşe Yarar
Cari Kartı, müşteri/tedarikçi/personel/banka kimliğinin şirket içindeki TEK kaydıdır. Ayrı ayrı açılsaydı aynı tedarikçi farklı modüllerde farklı kimliklerle yaşar, mutabakat imkânsızlaşırdı. Bu yüzden Cariler bağımsız bir "modül" değil, Kasa Takip'in Tanımlar grubunda açılan Cari Kartları ekranıdır ve neredeyse her ticari modül (Fatura, Sipariş, Teklif, İrsaliye, Muhasebe, CRM, Finansman, Dış Ticaret, Servis) Müşteri/Tedarikçi alanı için buraya bakar.
Nereden Açılır
Kasa Takip modülü > Tanımlar > Cari Kartları. Kasa Takip henüz kurulu değilse hiçbir modülde Müşteri/Tedarikçi seçim alanı çalışmaz — bu ekran diğer tüm modüllerin cari FK'sinin hedefidir, kurulum sırasında Kasa Takip'in ilk seed edilmesi gerekir.
Cari Kartı Alanları
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Kod | Carinin benzersiz kısa kodu |
| Unvan | Fatura ve fişlerde görünen tam ad |
| Tip | Müşteri, Tedarikçi, Personel, Banka veya Diğer |
| VKN/TCKN | Vergi kimlik ya da TC kimlik numarası |
| Aktif | Bilgi amaçlı; kapatmak seçimi kısıtlamaz |
| Risk Limiti | Boş = limitsiz. Aşılırsa ilgili işlem reddedilir |
| e-Fatura Mükellefi | İşaretliyse bu cariye kesilen satış faturaları e-Fatura, değilse e-Arşiv olarak üretilir |
| Satınalma Uyarısı | Doluysa bu tedarikçiye sipariş açılırken ekranda uyarı gösterilir, siparişi ENGELLEMEZ |
| Bakiye | Kural motoru dolduruyor, ELLE GİRİLMEZ — bkz. aşağıdaki bölüm |
Bakiye ve Risk Limiti Nereden Geliyor
Bakiye alanını siz doldurmuyorsunuz — Kasa Takip'in tahsilat/ödeme fişleri, Fatura'nın satış/alış kesinleşmesi ve çek/senet tahsili bu alanı ATIMLI olarak (mevcut değerin üstüne ekleyerek) günceller. Kural basit: pozitif bakiye "cari size borçlu", negatif bakiye "siz bu cariye borçlusunuz" anlamına gelir. Tahsilat girişi ve alış faturası bakiyeyi düşürür, ödeme çıkışı ve satış faturası bakiyeyi yükseltir; storno bu katkının tam tersini uygular.
Risk limiti yalnız İKİ yerde kontrol edilir: Ödeme Fişi (Kasa Takip) ve Satış Faturası kesinleşmesi (Fatura) — ikisi de exposure'ı ARTIRAN işlemlerdir. Tahsilat Fişi ve Alış Faturası bu kontrole tabi DEĞİLDİR, çünkü onlar bakiyeyi azaltır; azaltan bir işlemi reddetmenin iş gerekçesi yok.
Hangi Modüllerde Kullanılıyor
- Kasa Takip — Tahsilat/Ödeme Fişi ve Cari Ekstresi doğrudan cari'ye bakar; Kasa Yetkilendirme ve risk limiti buradan beslenir
- Muhasebe — BA Bildirimi (Alış) ve BS Bildirimi (Satış) raporları yevmiye satırlarını cari bazında toplar
- Fatura, Sipariş, Teklif, İrsaliye — Müşteri/Tedarikçi seçim alanı Cari Kartları'na bakar; fatura kesinleşmesi ve stornosu bakiyeyi günceller
- CRM — "Cariye/Fırsata Dönüştür" butonu, dönüştürülen aday firmadan otomatik yeni bir Cari Kartı (kod öneki
MA-, tip=Müşteri) açar - Finansman, Dış Ticaret, Servis, Üretim Planlama, Varyant — Müşteri/tedarikçi/banka-kurum seçimi için aynı carilere referans verir
Raporlar
| Rapor | Hangi soruyu cevaplar |
|---|---|
| Cari Bakiye Durumu | Tüm carilerin şu andaki anlık bakiyesi nedir? |
| Cari Ekstresi | Bir carinin kasa+fatura+çek-senet hareketlerinin tarih sıralı, yürüyen bakiyeli dökümü nedir? |
| BA Bildirimi (Alış) / BS Bildirimi (Satış) | Hangi cari ile dönem toplamı yasal eşiği aştı, GİB'e bildirilmeli mi? |
Bu üç rapor Kasa Takip ve Muhasebe modüllerinin kendi kılavuzlarında da listeleniyor — burada tekrarladım çünkü hepsi "cari" ekseninde okunuyor.
Sık Yapılan Hatalar
- Risk limitini aşan bir Ödeme Fişi ya da Satış Faturası kesinleştirmeye çalışmak — "Bu cari için tanımlı risk limiti aşılıyor." hatasıyla reddedilir
- Risk limitini "sınırsız" niyetiyle 0 girmek — 0, boş (limitsiz) DEĞİLDİR; dolu bir değer olarak okunur ve exposure'ı artıran her işlemi reddeder. Sınırsız istiyorsanız alanı BOŞ bırakın
- Bakiye alanına elden değer yazmak — bu alanı yalnız kural motoru dolduruyor; elle girilen bir değer bir sonraki hareket geldiğinde üzerine atımlı eklenir ve yanlış bir toplam üretir
- e-Fatura Mükellefi kutusunu işaretlemeyi unutmak — varsayılan kapalıdır, bu cariye kesilen satış faturaları o zaman e-Arşiv olarak üretilir; cari gerçekte e-Fatura mükellefiyse fatura yanlış türde kesilir
İlgili Modüller
Kasa Takip Cari Kartları ekranının ev sahibidir ve tahsilat/ödeme fişleriyle bakiyeyi ilk besleyen modüldür. Fatura satış/alış kesinleşmesi ve stornosuyla aynı bakiyeye katkı yapar. Muhasebe BA/BS bildirimini cari bazında üretir. CRM dönüşüm akışıyla yeni cari doğurur. Kasa Takip kurulu değilse bu ekranların hepsindeki Müşteri/Tedarikçi alanı boş kalır.