Bu Modül Ne İşe Yarar
Boyutlu Maliyet ve Bütçe modülü, Muhasebe'nin üzerine üç ek boyut ve bir dönem sonu dağıtım aracı ekler: Kâr Merkezi (gelir getiren birimlerin — şube, ürün grubu vb. — Masraf Merkezi'nden bağımsız, kendine ait bir hiyerarşisi; ikisi birbirini tanımaz, tek köprü masraf merkezinin isteğe bağlı "Kâr Merkezi" alanıdır), Proje (bir işin başlangıç/bitiş tarihi, bütçesi ve karlılığını izlemek için), Bütçe (dönem × hesap × masraf merkezi × kâr merkezi × proje kırılımında planlanan tutar) ve GÜG (Genel Üretim Gideri) Dağıtımı — bir masraf merkezindeki dönem sonu giderin, tanımlı bir orana göre hedef masraf merkezi veya iş merkezine bir muhasebe fişiyle aktarılması.
Ön Koşullar
- Muhasebe modülü (zorunlu) — bu modülün tüm raporları ve GÜG dağıtımı Hesap Planı ve Yevmiye Satırı'na bakar; Muhasebe kurulu değilse modül işlevsizdir.
- Üretim Planlama modülü (opsiyonel) — GÜG dağıtımının hedefi "İş Merkezi" seçilecekse önce kurulu olmalı; kurulu değilse bu alan yalnız ham bir kimlik olarak kalır, ekrandan seçim yapılamaz.
Kurulum Sırası
- Kâr Merkezleri — kod, ad ve (varsa) üst kâr merkezi girerek hiyerarşiyi kurun. Bir kâr merkezi kendi üst merkezi olamaz ve döngü oluşturacak bir atama reddedilir.
- Projeler — kod, ad, (varsa) müşteri cari kaydı, başlangıç/bitiş tarihi ve proje yönetimi bütçe tutarını girin. Bitiş tarihi başlangıçtan önce olamaz.
- Bütçe Satırları — dönem (YYYY-MM formatında), zorunlu bir hesap ve isteğe bağlı masraf merkezi/kâr merkezi/proje kırılımıyla planlanan tutarı girin. Aynı dönem+hesap+boyut kombinasyonu ikinci kez açılamaz.
- GÜG Dağıtım Anahtarları — kaynak masraf merkezi, hedef türü (masraf merkezi veya iş merkezi) ve ilgili hedefi, dağıtım oranını (%) ve dağıtımın kendi GL hesabını (kaynaktan alacak, hedefe borç yazılacak hesap) tanımlayın. Aynı kaynak+hesap çiftini paylaşan anahtarların toplam oranı %100'ü aşamaz.
Günlük Kullanım Akışı
- Yevmiye Fişi/Satırı girerken hesap satırına Masraf Merkezi ve/veya Kâr Merkezi/Proje seçin — bu modülün raporları bu alanları okur.
- Dönem başında/planlama sürecinde Bütçe Satırları'nı doldurun; Bütçe-Gerçekleşen Sapma raporu bunu Yevmiye Satırı'ndaki gerçekleşen tutarla yan yana gösterir.
- Dönem sonunda GÜG Dağıtım Anahtarları ekranındaki "GÜG Dağıtımını Çalıştır" butonuna basın — sistem her aktif anahtarı gezip kaynak masraf merkezinin GÜG hesabındaki güncel net bakiyeyi oranla çarparak hedefe dengeli bir yevmiye satırı çifti (kaynaktan alacak, hedefe borç) olarak aktarır ve bir GÜG Dağıtım Kaydı (log) satırı oluşturur.
- Yuvarlamadan kalan birkaç kuruşluk fark otomatik olarak bir sonraki çalıştırmada yine dağıtılabilir hale gelir — elle düzeltme gerekmez.
Raporlar
| Rapor | Hangi soruyu cevaplar |
|---|---|
| Bütçe-Gerçekleşen Sapma | Seçilen dönemde bütçelenen tutar ile gerçekleşen tutar hesap/masraf merkezi/kâr merkezi/proje kırılımında ne kadar farklı? |
| Kâr Merkezi Gelir/Gider | Her kâr merkezinin gelir ve gider toplamı nedir? |
| Proje Karlılığı | Her projenin toplam gelir/gideri, net kâr/zararı ve planlanan bütçesi nedir? |
| GÜG Dağıtım Dökümü | Hangi dağıtım anahtarı, hangi dönemde, kaynaktan hedefe ne kadar tutar aktardı? |
| Masraf Merkezi Hiyerarşik Özet | Her masraf merkezinin gideri, bir üst merkeziyle birlikte nedir? |
Sık Yapılan Hatalar
- Bir kâr merkezini kendi üst merkezi olarak seçmek — "Bir kâr merkezi kendi üst merkezi olamaz" hatası alırsınız.
- Kâr merkezi hiyerarşisinde döngü oluşturacak bir üst merkez ataması yapmak — "Bu üst kâr merkezi ataması bir döngü oluşturur (seçilen merkez zaten bu merkezin altında)" hatasıyla reddedilir.
- Proje bitiş tarihini başlangıçtan önce girmek — reddedilir.
- Aynı dönem+hesap+boyut kombinasyonunda ikinci bir bütçe satırı açmak — "Bu dönem+hesap+boyut kombinasyonu için zaten bir bütçe satırı var — yeni satır açmak yerine mevcut kaydı güncelleyin" hatası alırsınız.
- GÜG dağıtım anahtarında hedef türünü seçip karşılık gelen hedef alanını boş bırakmak — "Hedef türü 'Masraf Merkezi'/'İş Merkezi' seçildi ama Hedef Masraf Merkezi/İş Merkezi boş" hatasıyla reddedilir.
- Kaynak ve hedef masraf merkezini aynı seçmek — "Kaynak ve hedef masraf merkezi aynı olamaz (kendine dağıtım anlamsız)" hatası alırsınız.
- Aynı kaynak+hesap çiftini paylaşan anahtarların toplam oranını %100'ü aşacak şekilde girmek — "toplam dağıtım oranı %100'ü aşamaz" hatasıyla reddedilir.
İlgili Modüller
Muhasebe bu modülün temelidir — tüm raporlar ve GÜG dağıtımı Hesap Planı ve Yevmiye Satırı üzerinden çalışır, Muhasebe kapalıysa modül işlevsizdir. Üretim Planlama, GÜG dağıtımının hedefi iş merkeziyse İş Merkezi tanımlarını sağlar. Muhasebe'nin Masraf Merkezi'yle Kâr Merkezi birbirini tanımaz; tek köprü masraf merkezinin isteğe bağlı Kâr Merkezi alanıdır.