Bu Modül Ne İşe Yarar
Dış Ticaret modülü ithalat ve ihracat işlemlerini tek bir "dosya" etrafında toplar: dosyaya bağlı kalemler (mal/malzeme), gümrük beyannameleri (GTİP bazlı satırlarıyla), navlun/masraf kayıtları ve akreditif (L/C) takibi. Dosya kapatıldığında ithalat kalemleri, mal bedeli ile dağıtılan navlun/gümrük payının toplamından hesaplanan landed cost'la (gümrüklenmiş birim maliyet) stoğa GİRİŞ hareketi olarak işlenir; ihracatta kalemler sevkiyat masrafı dağıtımı olmadan stoktan ÇIKIŞ hareketi üretir — sevkiyat masrafları dönem gideridir, satılan/ihraç edilen malın maliyetini değiştirmez.
Ön Koşullar
- Stok modülü — Depo ve Stok Kartı tanımları önce kurulu olmalı; her dosya kalemi bir stok kartına, dosyanın tamamı ise tek bir depoya bağlanır.
- Kasa Takip modülü — Kur Tanımları döviz cinsinden dosyaları TL'ye çevirmek için zorunludur; tanımsız bir kur dosya kapanışını REDDEDER, tutar asla sessizce 1 kabul edilmez.
- Cari kartları (Kasa Takip) — ithalatta tedarikçi, ihracatta alıcı firma Cari'den seçilir.
Kurulum Sırası
Ayrı bir tanımlar ekranı yoktur; sıra doğrudan belge akışını izler:
- İthalat/İhracat Dosyaları — yön (ithalat/ihracat), cari, depo, ülke, teslim şekli ve ödeme şeklini girin. Teslim Şekli (Incoterm) navlun/sigorta sorumluluğunun taraflar arasında nasıl paylaşıldığını gösteren uluslararası kısaltmadır (ör. FOB — gemide teslim, CIF — mal bedeli+sigorta+navlun dahil, EXW — işyerinde teslim). Dosya yalnız "Açık" durumda açılabilir.
- Dosya Kalemleri — dosyaya bağlı, hangi stok kartından ne kadar (miktar × birim fiyat) alındığını/satıldığını girin.
- Gümrük Beyannameleri ve Gümrük Beyannamesi Satırları — gümrük idaresinin verdiği resmi beyanname numarasını ve GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu — malın uluslararası sınıflandırma kodu) bazlı vergi satırlarını girin; vergi tutarı gümrük kıymeti × vergi oranından otomatik hesaplanır.
- Navlun/Masraf Kayıtları — nakliye, sigorta, ordino, ardiye, gümrük müşaviri gibi masrafları girin; "Maliyete Dağıtılsın" işaretlenirse tutar dosya kapanışında kalemlerin birim maliyetine dağıtılır, işaretlenmezse yalnız kayıt altına alınır.
- Akreditifler (L/C) — ödeme şekli akreditif seçildiyse, akreditif (bankanın alıcı adına satıcıya ödeme garantisi verdiği belge) numarası, açan/lehtar bankası, tutar, vade, son yükleme ve son ibraz tarihlerini girin.
Günlük Kullanım Akışı
- Yeni bir dış ticaret işlemi için Dosya açın (durum otomatik "Açık" gelir).
- Kalemlerini, varsa gümrük beyannamesini/satırlarını ve navlun/masraf kayıtlarını girin — dosya kapanmadığı sürece bunlar serbestçe eklenip düzenlenebilir.
- Ödeme şekli akreditifse Akreditif kaydını açın; son yükleme/ibraz tarihine 7 gün veya daha az kalınca Admin rolüne her gün otomatik bildirim gider.
- Tüm belgeler tamamlandığında dosyanın durumunu Kapandı'ya çekin — sistem önce kalem/beyanname/masraf kaydı girilmiş mi, ithalatta kur tanımlı mı diye kontrol eder, sonra her kalem için landed cost'u hesaplayıp stok hareketini (ithalatta giriş, ihracatta çıkış) otomatik üretir. Kapanmış bir dosya bir daha açılamaz.
Raporlar
| Rapor | Hangi soruyu cevaplar |
|---|---|
| Açık İthalat/İhracat Dosyaları | Henüz kapanmamış dosyalar hangileri, cari/ülke/teslim şekli nedir? |
| Dosya Maliyet Dökümü | Kalem bazında landed cost (birim ve toplam) nedir? |
| Akreditif Vade Takibi | Kapanmamış L/C'lerin yükleme ve ibraz son tarihine kaç gün kaldı? |
| GTİP Bazlı İthalat Özeti | GTİP koduna göre toplam miktar, gümrük kıymeti ve vergi nedir? |
Sık Yapılan Hatalar
- Dosyayı doğrudan "Kapandı" olarak açmaya çalışmak — "Dış ticaret dosyası 'Açık' durumda açılmalı — kalemleri/beyannameyi girdikten sonra kapatın" hatası alırsınız.
- Kalemi olmayan, beyannamesi girilmemiş veya hiç masraf kaydı olmayan bir dosyayı kapatmak — üçü de ayrı ayrı reddedilir; önce ilgili kaydı girmeniz gerekir.
- İthalat dosyasında para biriminin Kur Tanımları'nda tanımlı olmaması — kapanış reddedilir.
- 500'den fazla kalemi olan bir dosyayı kapatmaya çalışmak — "Dosya 500 kalemi aşıyor — kural motoru bu sınırın üstünü işleyemiyor" hatasıyla reddedilir; dosyayı bölmeniz gerekir.
- Kapanmış bir dosyayı yeniden açmaya çalışmak — reddedilir; landed cost ve stok hareketi tek yönlüdür, geri alınamaz.
- Akreditifte son ibraz tarihini son yükleme tarihinden önce girmek — "Son ibraz tarihi son yükleme tarihinden önce olamaz" hatası alırsınız.
- Akreditifi "Açık" dışında bir durumda oluşturmaya çalışmak — reddedilir.
İlgili Modüller
Stok, dosya kapanışında üretilen giriş/çıkış hareketlerini alır — ithalatta landed cost birim fiyat olarak yazılır ve stok maliyetini doğrudan belirler. Kasa Takip, döviz tutarlarının TL karşılığını Kur Tanımları'ndan sağlar; kur tanımsızsa dosya kapanışı reddedilir. Muhasebe'ye doğrudan bir eşleme ekranı yoktur — bu modülün muhasebeleşmesi kapsam dışıdır, yalnız Stok-Muhasebe Eşlemesi kurulduysa stok hareketi üzerinden dolaylı olarak muhasebeye yansır.